Eens generaal-majoor, nu cateraar;

de Volkskrant
May 10, 2008

Eens generaal-majoor, nu cateraar;
Generaals buiten dienst Een enkeling kiest voor het bedrijfsleven, de
meesten voor overheidsinstellingen


amsterdam Nergens is de overgang na de laatste werkdag zo bruut als in de
krijgsmacht. Een paar weken geleden stond viersterrengeneraal Dick Berlijn
(58) nog op een podium op het Binnenhof, een fonkelende ridderorde om de
hals, nu is hij een b.d.'er zonder baan. Of, zoals sommige soldaten zo
misprijzend kunnen zeggen: een civilant.

Zo vlieg je naar Kabul of Washington in het regeringsvliegtuig en word je
onthaald met rode loper en ereroffels, zo sluit je weer achteraan op
Schiphol. Niet veel ex-bestuurders kunnen zeggen dat zij behalve dienstauto,
staf en alle aandacht, ook hun eigen vlag en uniform kwijt zijn - met
lauwerkrans op de schouder, extra brede bies op de broek en rode band om de
pet.

'De overgang is groot', beaamt generaal-majoor b.d. Frank van Kappen. 'Je
begint eigenlijk weer opnieuw', waarschuwt ranggenoot Egbert Klop. 'Het
gebeurt allemaal te vroeg', vindt luitenant-generaal b.d. Hans Couzy. 'Ik
was er nog lang niet aan toe', bevestigt ranggenoot Ad van Baal.

Daarom beginnen veel generaals een tweede carrière na hun functioneel
leeftijdsontslag (55-58 jaar), blijkt uit een rondgang langs voormalige
vlag- en opperofficieren. Een enkeling kiest voor het bedrijfsleven, de
meesten voor semi-overheidsinstellingen.

Voormalig bevelhebber Dick Berlijn zwijgt tot nu toe over zijn ambities.
Zijn naam is genoemd als nieuwe baas van Schiphol en voor andere
topfuncties. Maar de oud-jachtvlieger met de bijnaam Quicky wil deze zomer
rustig nadenken over zijn toekomst. Tot die tijd gaat hij duiken in de Rode
Zee, familie bezoeken in Scandinavië en fietsen naar Santiago de
Compostella.

'Na zo'n loodzware baan moet je even pas op de plaats maken', stelt
generaal-majoor b.d. Patrick Cammaert. Zelf onderhandelt hij na een
sabbatsjaar weer over een fulltime baan. 'Je kunt niet te lang wachten',
waarschuwt Van Kappen. 'Anders word je vergeten'. Van Kappen schat dat de
helft van de afgezwaaide generaals weer een fulltime baan accepteert.

Zelf werkt de oud-marinier als adviseur voor de NAVO waar hij commandanten
adviseert tijdens oefeningen en meedenkt over toekomstige ontwikkelingen.
'Ik zie de praktijk en denk mee over nieuwe concepten.' Datzelfde doet hij
voor Amerikaanse bondgenoten in Azië; ook adviseert hij TNO, The Hague
Center for Strategic Studies en geeft hij les op Clingendael.

Sinds vorig jaar zit Van Kappen in de Eerste Kamer. 'Daar heb ik over
getwijfeld. Opeens moest ik ook een mening hebben over bijvoorbeeld de
fijnstofregeling.' Toch denkt de senator dat hij een nuttige bijdrage kan
leveren. 'Ik draai evenveel uren als vroeger. Alleen nu doe ik het mezelf
aan.'

Blijft Van Kappen nog enigszins op vertrouwd terrein, andere collega's
ontdekken nieuwe sectoren. Die ontwikkeling past volgens oud-bevelhebber
Arie van der Vlis (67) bij de wens van veel Nederlanders langer
maatschappelijk actief te blijven. 'Militairen worden ook acceptabeler nu
zij meer bezig zijn met diplomatie en ontwikkelingswerk, dan met Koude
Oorlog-scenario's.'

Van der Vlis accepteerde een soort ambassadeurschap voor Martinair en werd
radiocommentator bij de VARA. Nu houdt hij het rustig met enkele
toezichthoudende functies en is hij verbonden aan de prestigieuze Adviesraad
voor Internationale Vraagstukken. Jongere b.d.'ers, vermoedt Van der Vlis,
kiezen vaker een fulltime baan.

Zoals Maarten Schouten (64) die op het ministerie van Justitie het aantal
ambtenaren moet verminderen als project-directeur-generaal. Daar werkt ook
de gepensioneerde marechausseebaas Diederik Fabius (65) als 'raadsadviseur
internationale migratie-aangelegenheden'.

Andere bekende voorbeelden zijn vice-admiraal Cees Duijvendijk (61) die bij
TNO in de raad van bestuur zit, Ad van Baal (61) die voorzitter is van het
college van bestuur van de Politie-academie, en Jan Willem Brinkman (60) die
promoveerde op de stelling dat ziekenhuizen kunnen leren van het militaire
besturingsmodel dat centrale regie combineert met zelfstandigheid op
operationeel niveau. Brinkman is aan zijn vijfde zorginstelling toe als
interimdirecteur.

'Ja hoor, ik zou Berlijn graag willen hebben', zegt partner Frank ten
Doeschate van wervingsbureau Ebbinge & Company. De voormalig bevelhebber is
volgens hem een ervaren bestuurder, met politiek inzicht en
boegbeeld-kwaliteiten. 'Steeds vaker zoeken organisaties juist iemand uit
een heel ander vakgebied.'

De tactische en logistieke kennis van officieren kan volgens Ten Doeschate
ook waardevol zijn voor bijvoorbeeld hulporganisaties. Maar louter een
generaalsrang, waarschuwt hij, is niet genoeg. 'Iedereen ontwikkelt andere
competenties tijdens zijn loopbaan.'

Ook Van Kappen vindt dat generaals te makkelijk over een kam worden
geschoren. 'Een officier die hoog komt in de technische hoek, is een heel
ander type dan een operationele commandant.'

Voor het geld lijkt een tweede carrière niet noodzakelijk. Een oud-generaal
ontvangt 70 tot 80 procent van zijn laatste verdiende inkomen, en mag daar
nieuwe inkomsten bij optellen. Zo kwamen enkele b.d.'ers in opspraak doordat
zij bijna twee ton gingen verdienen. Van Baal: 'Er is een regeling. En daar
hou ik me aan.'

Defensie heeft meer regels opgesteld voor b.d.'ers. Die zijn bijvoorbeeld de
eerste twee jaar niet welkom als zij door het bedrijfsleven op pad zijn
gestuurd. Een woordvoeder: 'Je kunt dus geen Tomahawks gaan verkopen aan je
opvolger.'

Daar lijkt ook niet veel animo voor. 'Ik werd benaderd door een groot
Amerikaans defensiebedrijf', meldt oud-landmachtbaas Couzy. 'Zij boden mij
een paar duizend gulden per maand als hun vertegenwoordiging in Nederland.
Ik zou deuren moeten openen, maar mocht mij verder niet bemoeien met
onderhandelingen. Nou, dat is niks voor mij.' Zijn opvolger Van Baal heeft
één keer een oud-collega moeten wegsturen.

Een dergelijke poging is volgens wervingsbureau Ebbinge ook te plat. 'Zo
zitten aanbestedingsprocedures niet in elkaar.' Wel kan Ten Doeschate zich
voorstellen dat een bedrijf advies vraagt aan een oud-topofficier over de
manier waarop Defensie het beste kan worden benaderd.

Maar dat is hooguit interessant, waarschuwen ex-generaals, op korte termijn.
Snelle ontwikkelingen bij Defensie maken kennis en netwerk beperkt houdbaar.
Een b.d.'er als Van Kappen, die nog steeds zijn veldbedje uitklapt tijdens
grote oefeningen, is een uitzondering.

Wie nog 'genoeg energie heeft voor één lastige klus' (Cammaert) kan beter
een nieuw vakgebied kiezen en een nieuw netwerk opbouwen. Dat lijkt althans
de les van Berlijns voorgangers.

Neem Van Baal, die door een headhunter werd benaderd om de Politie Academie
te besturen. 'Ik probeer de waardering en respect voor politie-agenten
structureel te verhogen via hun vorming. Dat vind ik een mooie opdracht voor
de komende vijf jaar.'

Couzy kon aan de slag bij een adviesbureau, totdat zijn kritische boek Mijn
jaren als bevelhebber uitkwam. 'Ik was opeens te controversieel.' Na een
moeizame periode werd hij commissaris bij een afvalinzamelingsbedrijf en een
energiebedrijf. Couzy verdiepte zich in deze wereld, bouwde een nieuw
netwerk op en begeleidt nu duurzame energieprojecten. 'Ik vind het veel
leuker dan ik dacht.'

Voormalig Commandant der Mariniers Klop maakte de grootste overstap. 'Ik was
nog druk bezig met de missie in Somalië en Ethiopië, toen ik werd gebeld
door de directeur van cateraar Sodexho.' Die herinnerde hem aan een
gesprekje op een receptie over de overeenkomsten tussen een commercieel
bedrijf en het Korps Mariniers.

Nu is Klop daar personeelsdirecteur. 'Ik heb veel moeten bijleren over de
sociale wetgeving en zij vonden het raar dat ik anderhalve dag per week door
het land wilde reizen om alle werknemers te bezoeken in hun schuttersput.'

De generaal-majoor was benieuwd of hij ook kon presteren in een omgeving die
om winst draait. De korte lijnen en de minieme bureaucratie zijn volgens hem
een verademing. Wel mist hij het esprit de corps van de mariniers. 'Niet het
decorum, maar de bloedband.'

De kans om als b.d.'er te mislukken is groot, waarschuwt Klop, als je de
generaal blijft spelen in het bedrijfsleven. 'Men wil resultaten, dan volgt
respect vanzelf. We moeten onze positie wel opnieuw verdienen'.
[ Auf dieses Posting antworten ]
Antworten

Leonardo (12.05.2008 16:32)
De Gemaskerde Bromvlieg (18.05.2008 22:10)