Kruipen en schieten met je toetsenbord

de Volkskrant
June 2, 2008

Kruipen en schieten met je toetsenbord

Oirschot Daar sta je dan, aan de rand van het Iraakse stadje As Samawah. Met
je helm op, scherfvest aan en een M-16 geweer in je handen. Vanachter ieder
muurtje kan een extremist opduiken, met woeste baard en Kalasjnikov in de
aanslag.

Dus druk je op de w-toets van je toetsenbord om in beweging te blijven. Of
zelfs shift-w om naar het volgende zandkleurige huis te hollen. Je knielt op
één knie (x-toets) om eens rustig door het vizier van je geweer te kijken
(v-toets) en dan merk je dat het beeld op en neer danst door je zware
ademhaling. Je gaat liggen (z), houd je adem even in (rechtermuisknop), en
dan zie je een zwarte tulband boven het talud van een asfaltweg opsteken.
Hup overeind (c ) en erop af (w). Je nadert de man van achteren, merkt de
Kalasjnikov in zijn handen op, en denkt aan de rules of engagement: een
wapen is niet genoeg, heeft deze man wel vijandige bedoelingen? Dan draait
het poppetje zich in één ruk om en vuurt uit de heup. Het beeldscherm wordt
rood en dan zwart.

'We willen iedere militair de consequenties van zijn beslissingen zelf laten
ervaren', zegt majoor Clemens Roos die via het keuzemenu de verslaggever
weer tot leven wekt. 'Dan onthoud je de lessen tactiek een stuk beter.' Roos
werkt bij het Simulatiecentrum Landoptreden dat sinds enkele maanden in
Amersfoort experimenteert met computerspelletjes. Geen kostbare simulatoren,
maar games die iedereen in de winkel kan kopen. Zoals Steel Beasts voor
tankslagen en Virtual Battle Space 2 voor het infanteriewerk (commerciële
variant heet Armed Assault). TNO ontwikkelde een methode waarbij militairen
hun eigen spelgedrag evalueren.

Roos: 'We kunnen tijdens het spelen de scenario's aanpassen. Dat blijkt een
heel krachtig trainingsmiddel.' Neemt een peloton niet goed waar, dan duiken
zeker Talibanstrijders op in een blinde hoek. Hebben verkenners alleen zicht
op de voorkant van een huis, dan zetten instructeurs snel twee tanks in de
achtertuin. 'Eerst reageren militairen vaak lacherig. Lekker knallen! Maar
als ze doorkrijgen echt met hun werk bezig te zijn, wordt de sfeer ernstig.'

De spellen zijn vooral bedoeld voor jonge groeps- en pelotonscommandanten
die leiding moeten geven aan tien tot veertig infanteristen, of een tot vier
Leopard-tanks. Zij komen om de week langs om virtuele missies te draaien.
'Sommigen gaan liever naar de hei', stelt Roos, 'maar de meesten zien het
voordeel er wel van in.' In het simulatiecentrum komt iedereen aan de beurt,
terwijl daar te velde geen tijd voor is. Bovendien scheelt het brandstof,
munitie, slijtage en schade aan oefenterreinen. 'Ik ben ervan overtuigd dat
het uiteindelijk geld oplevert.'

Een scenario dat zich afspeelt in Uruzgan is in de maak, stelt Roos.
'Uiteindelijk kan een militair al voor zijn uitzending virtueel op
patrouille door Tarin Kowt of Chora.' Dan weet hij al voor vertrek waar hij
links of rechts moet afslaan, waar een hinderlaag waarschijnlijk is of waar
zijn 25mm-snelvuurkanon de beste schootvelden heeft. Achter de pc leren de
militairen vooral het belang van goede waarneming en van afspraken vooraf.
Zo kun je maar beter alle huizen voor vertrek een nummer geven, zodat
iedereen het later over dezelfde Talibanstrijder op een dak heeft.

Eenmaal op de hei worden dergelijke beginnersfouten dan minder gemaakt. Dat
blijkt althans uit Canadees onderzoek naar het effect van serious gaming.
Militairen die eerst op de pc vechten, presteren beter dan collega's die
conventionele tactieklessen hebben gevolgd. Ook TNO noemt de
onderwijsresultaten 'overwegend positief'. Defensie is in ieder geval
enthousiast genoeg om iedere gevechtsbrigade dit jaar een spellokaal te
geven.

Die staan los van het hypermoderne simulatiecentrum dat voor tachtig miljoen
euro in Amersfoort wordt gebouwd. Daar kunnen vanaf eind volgend jaar hele
eenheden met elkaar oefenen in nagebouwde voertuigen. Roos: 'Er is ook een
project om infanteristen met sensoren op hun pak onder te dompelen in de
virtuele wereld.' Dan hoef je niet tweemaal de q-toets in te drukken voor
een snelle rol naar links. Uiteindelijk gaat de militair ook echt buiten
oefenen, waar het waait, regent of vriest. Of zoals militairen zeggen: waar
frictie is.

Virtual Battle Space 2 is relatief goedkoop, maar is geen maatwerk. De
speler kan kiezen uit Amerikaanse, Australische of Canadese voertuigen,
wapens en uniformen. De Nederlandse militairen missen vooral hun eigen
wagens die andere eigenschappen hebben. Softwarefabrikant Bohemia
Interactive wil best een Mercedes Benz-jeep met automatische granaatwerper
toevoegen, maar dat kost weer extra geld. Ook de Amerikanen, Britten,
Canadezen, Australiërs, Zweden, Noren en Nieuw-Zeelanders oefenen met
Virtual Battle Space.

De Amerikaanse krijgsmacht gebruikt een eigen computerspel ook als
wervingsmiddel. Meer dan negen miljoen gebruikers hebben zich geregistreerd
op www.americasarmy.nl. Nederland heeft nog geen plannen in die richting.
Roos: 'Ik zie meer in een light-versie van Virtual Battle Space die soldaten
kunnen downloaden voor thuis.' Werving speelde echter wel een rol tijdens de
Landmachtdagen afgelopen weekend. Daar konden bezoekers op meer dan vijftig
pc's met elkaar op patrouille.

'Dit is fucking moeilijk man', roept de vijftienjarige Johan Wisgeraof. Hij
sneuvelt telkens door eigen vuur van zijn medescholieren uit Veenendaal. 'En
nu zijn mijn kogels op.' De leerling metaalbewerker is best geïnteresseerd
in een baan bij de landmacht. Het zal niet zijn eerste keus zijn, maar wie
weet. 'Ik weet heus wel dat zo'n missie in Uruzgan geen computerspelletje
is. Als je daar sneuvelt, kun je niet terug naar het keuzemenu.'
[ Auf dieses Posting antworten ]