'Als we nog meer verkopen, verliezen we onze geloofwaardigheid'

de Volkskrant
June 3, 2008

'Als we nog meer verkopen, verliezen we onze geloofwaardigheid';
Plaatsvervangend bevelhebber van de Nederlandse marine vindt dat de
'ondergrens is bereikt'

Hoe ziet u de toekomst van de marine?

'De mens maakt steeds meer gebruik van de zee. Die trend zet door. Voor vis,
delfstoffen en het transport van goederen en brandstoffen. Ook via de
zeebodem: daar liggen pijplijnen voor gas en telefoonkabels voor mailtjes.
We zien tegelijkertijd kleine, maritieme tegenstanders opkomen: bandieten,
terroristen, smokkelaars. En ook nieuwe grote marines. We kunnen dat niet
negeren. Maar alles valt of staat met hun politieke bedoelingen. Ik denk
niet dat we opnieuw dat oude spelletje moeten spelen: jij twee tanks, ik ook
twee tanks.'

Hoe gaat het eigenlijk met de Nederlandse marine?

'We zijn een kleine, maar kwalitatief hoogwaardige marine. Gelukkig nog met
verschillende klassen schepen: de meeste modern. Maar die inventaris is niet
zo belangrijk. Het gaat erom wat we met de marine willen doen. We voeren nu
de Marinestudie 2005, uit, en daarin maken we een driedeling.

In de eerste plaats moeten we eenvoudiger werk gaan doen met goedkopere
schepen. Dus geen piraten meer bestrijden met een volledig uitgerust
oorlogsfregat. Zoals nu voor de kust van Somalië. Dat kan wel, maar het is
niet doelmatig.

In de tweede plaats willen we meer invloed uitoefenen op het land, via het
medium zee. Daar zijn geen landings- en overvliegrechten, en per schip kun
je grote hoeveelheden materiaal verplaatsen. Niet alleen voertuigen en
mariniers, maar ook hulpgoederen.

Ten derde blijft ons traditionele werk bestaan: zeeën en zeestraten
controleren, of zelfs vrijwaren van schepen. Zeg maar, het beheersen van de
zee.'

Inclusief een ander marineschip tot zinken brengen?

'In het uiterste geval wel ja.'

De Nederlandse marine verkocht onlangs redelijk nieuwe schepen om aan geld
te komen, om onder meer het Korps Mariniers te kunnen uitbreiden.

'We ruilen, simpel gezegd, vaardagen in voor wandeldagen. Die ontwikkeling
kenmerkt de marine nu. Vroeger bracht de vloot de mariniers alleen naar
Noord-Noorwegen, nu proberen we samen effecten te bereiken. Maar ook de
landmacht kan vragen om bevoorrading, gewondenafvoer of vuursteun. We zijn
bezig onze scheepskanonnen nauwkeuriger te maken en hun bereik te vergroten
tot 100 kilometer.'

Wat blijft er nog over van de vloot?

'We hebben de koers bijgesteld, om de marine geschikt te houden voor de
toekomst. Als dat ten koste gaat van het aantal fregatten, is dat niet leuk.
Planmatig gaat een marineschip 25, 30 jaar mee. Toen ze in 2006 werden
verkocht, waren ze 13 tot 15 jaar oud. We hebben wel een goede prijs
gekregen (circa 100 miljoen euro per stuk, red.). Maar het positieve is dat
het zuur voor het zoet is uitgegaan. Nu kunnen we vier nieuwe ocean going
patrolvessels laten bouwen en het ziet ernaar uit dat ook de rest van de
Marinestudie wordt uitgevoerd.'

Die nieuwe patrouillevaartuigen kosten ook 100 miljoen euro per stuk. Dus
waarom al die moeite?

'Op een gegeven moment vraagt de belastingbetaler zich af, waarom we 150 man
en tien wapensystemen inzetten voor een taak die ook met de helft kan. De
marinestudie kost de belastingbetaler geen cent extra, maar maakt de marine
wel geschikter voor de toekomst. En betaalbaarder.'

Wat verandert nog meer?

'Het bevoorradingsschip Hr. Ms. Zuiderkruis wordt vervangen door een groter
schip, dat ook kan dienen als transportschip. En helikopteroperaties kan
uitvoeren.

Daarnaast is behoefte aan meer mariniers. Op papier ruilen we matrozen in.
We denken nog na of de luchtverdedigings- en commandofregatten een rol
moeten krijgen bij het opsporen van raketten die via de ruimte de aarde
naderen. De mijnenbestrijdingscapaciteit gaat omhoog, de onderzeeboten
worden geschikter gemaakt voor ondiep water. Dat hele pakket maakt ons
beter.'

Wat laat de marine liggen?

'We kunnen minder zeegebied afdekken als zich een dreiging voordoet hoog in
het geweldsspectrum. Daar staat tegenover dat we het landoptreden beter
kunnen steunen.'

India heeft twee nucleaire aanvalsonderzeeboten uit de Akula-klasse van
Rusland geleased. Daar zijn uw officieren niet blij mee.

'Dat klopt. We zullen moeten nadenken over drie ontwikkelingen. Door
klimaatverandering komen nieuwe scheepvaartroutes beschikbaar, zoals in het
Noordpoolgebied. De Canadezen zijn druk bezig te bedenken hoe ze die route
moeten gaan beveiligen.

In de tweede plaats zie je dat een aantal grote marines zich weer op de
oceanen begeeft. Daar is het tien, vijftien jaar stil geweest . Niet alleen
grote landen als India en China presenteren zich daar, maar ook landen als
Pakistan, Maleisië en Singapore. Tot slot beschikken die marines over nieuwe
wapensystemen. Daar moeten we over nadenken: wat betekent dat voor ons?'

Waar maakt u zich zorgen over?

'Het woord zorgen mag je nog niet uit mijn mond optekenen. Het verdient onze
aandacht. India bouwt bijvoorbeeld onderzeeboten met langeafstands
kruisvluchtwapens aan boord. China doet af en toe uitspraken over de
mogelijkheid tactische ballistische raketten af te vuren vanaf
onderzeeboten. Daar moet de NAVO over nadenken: wat gebeurt daar, ten oosten
van Suez?'

Wat gebeurt daar?

'China en India zijn landen waarmee wij een goede verhouding hebben. Zolang
de Chinezen in de Chinese Zee opereren en de Indiërs in de Indische oceaan,
zullen wij onderkennen dat ze hun nationale belangen behartigen. Maar als
zij ook in andere zeeën gaan varen, komt de vraag op: wat is jullie
politieke intentie?'

Je bouwt geen vliegdekschip om voor je eigen deur te blijven liggen.

'We hebben het over landen met een sterke economie, die zichzelf op de
wereldkaart willen zetten. De Indiërs besteden ongelooflijk veel geld in de
ombouw van een Russisch vliegkampschip. We kunnen deze ontwikkeling slechts
volgen. Het ligt aan hen in hoeverre we moeten reageren.'

Toch zie je geen wedloop. De westerse marines krimpen juist.

'Onze minister heeft gezegd: de ondergrens voor Defensie is bereikt. Ik
sluit me daarbij aan: de ondergrens voor deze marine is bereikt. Daaronder
staat onze professionaliteit onder druk.'

Staat uw geloofwaardigheid nu al onder druk?

'Nee, niet als de Marinestudie die is opgesteld, wordt uitgevoerd. Daar sta
ik achter. Maar als we nog meer moeten verkopen, ja, dan verliezen we veel
van onze geloofwaardigheid.'
[ Auf dieses Posting antworten ]